Podczas badania USG w ciąży lekarz może ocenić nie tylko rozwój dziecka, łożysko czy ilość płynu owodniowego, ale również szyjkę macicy. Jej długość jest jednym z parametrów wykorzystywanych w ocenie ryzyka porodu przedwczesnego.
Co właściwie oznacza „krótka szyjka”, jak wykonuje się jej pomiar i czy wynik poniżej określonej wartości zawsze oznacza problem?
Jaką rolę pełni szyjka macicy w ciąży?
Szyjka macicy stanowi dolną część macicy, łączącą jej jamę z pochwą. W prawidłowo przebiegającej ciąży pozostaje zamknięta, a wraz ze zbliżaniem się porodu stopniowo ulega zmianom – skraca się, mięknie i rozwiera.
Jeżeli jednak do skracania lub rozwierania szyjki dochodzi zbyt wcześnie, może wiązać się to ze zwiększonym ryzykiem porodu przedwczesnego.
Sama długość szyjki nie jest jednak diagnozą. Wynik zawsze należy interpretować w kontekście wieku ciążowego, przebiegu ciąży, wywiadu położniczego oraz innych czynników ryzyka.
Jak mierzy się długość szyjki macicy?
Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników długość szyjki może być oceniana podczas badania USG.
Pomiar może być wykonany przez powłoki brzuszne, jednak w przypadku niedostatecznej wizualizacji szyjki lub podejrzenia jej skrócenia należy wykonać badanie przezpochwowe. To właśnie ultrasonografia przezpochwowa pozwala na dokładną ocenę kanału szyjki macicy.
Podczas badania lekarz ocenia odległość pomiędzy ujściem wewnętrznym i zewnętrznym szyjki. Ważna jest prawidłowa technika pomiaru – między innymi dlatego pojedynczej liczby zapisanej w wyniku USG nie należy interpretować samodzielnie.
Co oznacza krótka szyjka macicy?
W rekomendacjach PTGiP dotyczących krótkiej szyjki macicy w ciąży istotną wartością jest długość poniżej 25 mm.
Nie oznacza to jednak, że każda szyjka mająca mniej niż 25 mm prowadzi do porodu przedwczesnego ani że wynik powyżej tej wartości daje gwarancję, że do niego nie dojdzie.
Długość szyjki jest jednym z czynników pozwalających lekarzowi oszacować ryzyko. Znaczenie mają również między innymi:
- tydzień ciąży, w którym wykonano badanie,
- wcześniejsze porody przedwczesne,
- przebyte zabiegi dotyczące szyjki macicy, takie jak konizacja lub LEEP,
- przebieg obecnej ciąży,
- inne czynniki ryzyka porodu przedwczesnego.
Dlatego wynik pomiaru powinien być oceniany przez lekarza prowadzącego ciążę.
Czy krótka szyjka daje objawy?
Nie zawsze. Skracanie szyjki może przebiegać bez charakterystycznych dolegliwości i zostać stwierdzone podczas badania USG.
Z drugiej strony wystąpienie takich objawów jak regularne skurcze macicy, krwawienie z dróg rodnych, odpływanie płynu z pochwy czy wyraźne uczucie parcia lub ucisku wymaga kontaktu z personelem medycznym niezależnie od wcześniejszego wyniku pomiaru szyjki.
Nie warto więc próbować oceniać jej stanu na podstawie samych objawów.
Krótka szyjka – co dalej?
Postępowanie nie jest takie samo u każdej ciężarnej. Zależy między innymi od długości szyjki, wieku ciążowego, wywiadu położniczego i sytuacji klinicznej.
W określonych przypadkach lekarz może rozważyć postępowanie mające na celu zmniejszenie ryzyka porodu przedwczesnego. Rekomendacje PTGiP opisują między innymi zastosowanie progesteronu oraz, w odpowiednich sytuacjach klinicznych, założenie szwu szyjkowego.
Nie są to jednak rozwiązania stosowane automatycznie po uzyskaniu wyniku poniżej 25 mm. Decyzja o dalszym postępowaniu wymaga indywidualnej oceny przez lekarza.
Czy długość szyjki może się zmieniać?
Tak. Szyjka macicy zmienia się w czasie ciąży, a jej długość może być różna na kolejnych etapach. Znaczenie ma również sposób wykonania badania.
Dlatego porównując wyniki kolejnych badań, nie należy koncentrować się wyłącznie na różnicy kilku milimetrów. Interpretacja pomiaru należy do lekarza, który może uwzględnić zarówno technikę badania, jak i cały przebieg ciąży.
Dlaczego warto oceniać szyjkę macicy?
Poród przedwczesny może mieć wiele przyczyn i nie istnieje pojedyncze badanie pozwalające przewidzieć go ze stuprocentową pewnością.
Ocena długości szyjki macicy jest jednak jednym z narzędzi pomagających określić ryzyko porodu przedwczesnego i – jeżeli istnieją ku temu wskazania – zaplanować odpowiednie dalsze postępowanie.
Jeżeli w opisie Twojego badania USG pojawiła się informacja o długości szyjki macicy, nie interpretuj samej wartości w oderwaniu od pozostałych wyników. Jej znaczenie zależy od etapu ciąży, wywiadu oraz całego obrazu klinicznego.